Vitaliteit bij een werkontwikkelbedrijf: wat werkt en waarom?

Probleem

Bij werkontwikkelbedrijven werken mensen met een ondersteuningsbehoefte, die extra begeleiding nodig hebben om hun talenten op de arbeidsmarkt te benutten. Vaak ervaren medewerkers een combinatie aan uitdagingen, zoals praktisch (bijv. de taal niet spreken), socio-economisch en gezondheid gerelateerd zoals fysieke, mentale of cognitieve aandoeningen.  Door de combinatie van deze problemen is vitaliteit vaak een uitdaging. Maar juist omdat medewerkers een groot deel van hun dag op de werkvloer doorbrengen, biedt deze omgeving kansen om gezondheid en welzijn te versterken. De werkvloer is daarmee een belangrijke setting voor interventies die vitaliteit bevorderen.  Zulke interventies worden steeds vaker ingezet, zo ook bij het werkontwikkelbedrijf Rotterdam Inclusief. Dit werkontwikkelbedrijf biedt vitaliteitsinterventies aan zoals; gratis fruit, gezamenlijke wandelmomenten, fitnessmogelijkheden en een gezonder voedselaanbod. Echter is het nog onvoldoende duidelijk wat deze interventies daadwerkelijk opleveren voor de specifieke doelgroep. Rotterdam Inclusief wil meer inzicht krijgen in wat werkt, voor wie en waarom, zodat zij gerichter kunnen investeren in interventies die echt bijdragen aan de vitaliteit van hun medewerkers.

Doel onderzoek

Het doel van het onderzoek was om beter te begrijpen welke onderdelen van het vitaliteitsaanbod bijdragen aan de vitaliteit van medewerkers. We onderzoeken welke contextuele factoren en mechanismes bijdragen aan de uitkomsten van het vitaliteitsprogramma. Daarbij stonden de volgende vragen centraal:

1. Wat betekent vitaliteit voor stakeholders (management, teamcoaches en medewerkers) van Rotterdam Inclusief?
2. Welke mechanismes verklaren waarom vitaliteitsinterventies wel of niet werken voor medewerkers? En in welke context worden deze geactiveerd?
3. Welke verbeterpunten zijn er om het aanbod van vitaliteitsinterventies beter af te stemmen op de doelgroep en de gewenste uitkomsten?

“Iedere medewerker heeft zijn eigen maatpak”

Onderzoek

Om deze vraag te beantwoorden, is gebruik gemaakt van een realist evaluation, een methode die niet alleen kijkt óf iets werkt, maar ook waarom en voor wie. Het onderzoek bestond uit twee fases en is uitgevoerd op de drie grootste locaties van Rotterdam Inclusief (Zuidlaardermeer, Bovendijk, Slinge). In de eerste fase spraken onderzoekers met teamcoaches, bedrijfsfysio’s, projectleiders en Arbo coaches. Op basis daarvan ontstond een programmatheorie: een beschrijving van welke mechanismes vermoedelijk leiden tot de gewenste resultaten, en onder welke omstandigheden. In de tweede fase werd deze theorie getoetst en aangescherpt via interviews met medewerkers, observaties op de werkvloer en focusgroepen met teamcoaches.

Resultaten

Uit het onderzoek blijkt dat vitaliteit voor iedereen iets anders betekent. Waar de één denkt aan gezond eten en bewegen, gaat het voor een ander over energie hebben, je goed voelen of plezier hebben in je werk. Die verschillende interpretaties hebben invloed op hoe interventies worden ervaren en in hoeverre medewerkers eraan meedoen. Er spelen hier factoren mee op verschillende niveaus. Zo speelt bij medewerkers de toegankelijkheid van het aanbod mee: activiteiten moeten begrijpelijk, haalbaar en aantrekkelijk zijn en het moet fysiek mogelijk zijn om aan te sluiten. Daarnaast is motivatie essentieel, en kunnen financiële drempels deelname juist in de weg staan. Daarnaast is de rol van teamcoaches cruciaal. Wanneer activiteiten goed worden geïntegreerd in de dagelijkse werkstructuur en teamcoaches hierin het goede voorbeeld geven, zijn medewerkers eerder geneigd deel te nemen. Ook op organisatieniveau zijn belangrijke voorwaarden zichtbaar, zoals een duidelijke, gedeelde visie op vitaliteit, gecommuniceerd naar alle betrokkenen.

Conclusie en aanbevelingen

Een effectief vitaliteitsaanbod vraagt om meer dan losse interventies. Het begint bij een aanbod dat voor iedereen toegankelijk is: gratis, onder werktijd, met heldere communicatie en aansluitend bij de medewerkers. Daarbij is de sociale omgeving van groot belang. Teamcoaches spelen een sleutelrol en kunnen, mits goed ondersteund, medewerkers motiveren en vitaliteit verweven in de dagelijkse routine. Tot slot vraagt duurzaam vitaliteitsbeleid om een gezamenlijke visie, ontwikkeld mét medewerkers en teamcoaches, niet vóór hen. Door vitaliteit een vaste plek te geven binnen de organisatie ontstaat een aanpak die niet alleen effectief is, maar ook gedragen wordt.

Vitaliteit gaat over meer dan gezond eten of voldoende bewegen. Het gaat over je goed voelen, energie hebben en meedoen op een manier die bij je past. Door te begrijpen wat werkt en waarom, kunnen organisaties zoals Rotterdam Inclusief bouwen aan een werkomgeving waarin iedereen die kans krijgt.