Digitale zorg voor iedereen – ervaringen van patiënten en zorgverleners

Probleem

De druk op de Nederlandse zorg neemt toe door vergrijzing en personeelstekorten. Digitale zorg kan helpen om de zorg efficiënter en toegankelijker te maken, maar niet iedereen profiteert hier evenveel van. Lage digitale vaardigheden, beperkte gezondheidsvaardigheden en sociaaleconomische verschillen zorgen ervoor dat bepaalde groepen achterblijven. Om digitale zorg écht voor iedereen te laten werken, is inzicht nodig in gebruikerservaringen van zowel patiënten als zorgverleners.

Onderzoeken

Drie masterstudenten van de Erasmus Universiteit voerden in opdracht van Healthy’R vier deelstudies uit binnen het thema toegang tot digitale zelfzorg, ondersteuning en zorg. Zij onderzochten:

1. Hoe verpleegkundigen digitale hulpmiddelen ervaren in thuiszorg en verpleeghuizen.

2. Hoe mensen met verschillende sociaaleconomische achtergronden Thuisarts.nl beoordelen.

3. Hoe volwassenen met chronische aandoeningen persoonlijke gezondheidsomgevingen (PGO’s) gebruiken en ervaren.

4. Welke methoden geschikt zijn om de toegankelijkheid van eHealth te beoordelen, vooral voor mensen met lage digitale vaardigheden.

Resultaten

De vier onderzoeken laten zien dat digitale zorg veel kansen biedt, maar dat verschillende groepen drempels ervaren:

• Verpleegkundigen zien voordelen zoals tijdwinst en meer zelfstandigheid bij cliënten, maar noemen technische problemen, gebrek aan training en weinig organisatorische steun als knelpunten.

• Mensen met een lage SES vinden Thuisarts.nl minder toegankelijk en minder duidelijk dan hoger opgeleiden, wat gezondheidsverschillen kan vergroten.

• Chronisch zieken waarderen het inzicht en gemak van PGO’s, maar ervaren moeite met koppelingen, inloggen, privacy en gebrek aan uitleg.

• Toegankelijkheid van eHealth vraagt om systematische beoordeling. De Pharos-checklist blijkt hiervoor het meest bruikbaar, aangevuld met andere evaluatiemethoden in ontwikkel- en implementatiefases.

Overkoepelend blijkt dat digitale zorg pas effectief en rechtvaardig is wanneer toepassingen vanaf het ontwerp tot en met de praktijk worden afgestemd op uiteenlopende gebruikers. Co-creatie, duidelijke taal, goede ondersteuning, betrouwbare technologie en aandacht voor privacy zijn daarbij essentieel.