HABID-project: Gezondheid en gedrag in achterstandspopulaties tijdens en na de COVID-19 pandemie

Probleem

Tijdens de COVID-19-pandemie veranderde de toegang tot zorg en het dagelijks leven ingrijpend. Huisartsenpraktijken waren minder goed toegankelijk en digitale zorg (eHealth) nam toe. Tegelijkertijd hadden lockdownmaatregelen invloed op leefstijl, zoals voeding en bewegen. Deze veranderingen waren niet voor iedereen hetzelfde. Vooral sociaaleconomische omstandigheden, gezondheid en digitale vaardigheden speelden een belangrijke rol. Hierdoor bestaat het risico dat gezondheidsverschillen tussen groepen zijn toegenomen. Het HABID-project onderzoekt deze verschillen en richt zich specifiek op mensen in sociaaleconomisch kwetsbare wijken en mensen met diabetes type 2. Het project bouwt voort op eerder onderzoek naar zorg op afstand.

Doel

Het HABID-project brengt in kaart wat de middellange termijn gevolgen (tot circa vijf jaar na de pandemie) zijn van COVID-19-maatregelen op:

• toegang tot huisartsenzorg
• voedings- en beweeggedrag
• gebruik van digitale zorg (eHealth)

Het doel is om concrete aanknopingspunten te bieden voor:

• verbetering van zorg en preventie
• het verkleinen van gezondheidsverschillen
• betere voorbereiding op toekomstige pandemieën

Onderzoek

Het onderzoek vindt plaats in Rotterdam en omgeving en combineert verschillende databronnen en methoden:

1. Analyse van huisartsgegevens
   We onderzoeken veranderingen in huisartsbezoeken en gezondheidsuitkomsten van patiënten, met speciale aandacht voor mensen met diabetes type 2 en bewoners van kwetsbare wijken.
2. Analyse van gezondheidsenquêtes (2016–2024)
   We bestuderen trends in leefstijl, zoals voeding en bewegen, vóór, tijdens en na de pandemie.

• Interviews met inwoners van Rotterdam
  We voeren semigestructureerde interviews met mensen met diabetes type 2 , bewoners van sociaaleconomisch kwetsbare wijken en mensen met een migratieachtergrond. In deze interviews reflecteren deelnemers op hun ervaringen tijdens en na de pandemie. We onderzoeken veranderingen in gedrag en zorggebruik, redenen achter deze veranderingen, en de rol van persoonlijke, sociale en omgevingsfactoren

(Verwachte) resultaten

De resultaten worden verwacht in 2026. Het project geeft inzicht in hoe leefstijl en zorggebruik zijn veranderd tijdens en na de pandemie, waarom bepaalde groepen anders reageren of meer zijn geraakt, en hoe huisartsenzorg zich heeft aangepast, inclusief digitale zorg.

Daarnaast verwachten we specifieker inzicht in de (tijdelijke) verbetering van HbA1c-waarden bij mensen met diabetes type 2 na de eerste lockdown, de mate waarin leefstijl duurzaam verandert tijdens een pandemie, en hoe patiëntcontact behouden en verbeterd kan worden, ook via eHealth.

Door de combinatie van kwantitatieve en kwalitatieve gegevens wordt niet alleen zichtbaar wat er verandert, maar ook waarom.

Deze inzichten kunnen aanknopingspunten bieden om gezondheidsverschillen beter te begrijpen en waar mogelijk te verkleinen, huisartsenzorg beter af te stemmen op kwetsbare groepen, en de inzet van digitale zorg toegankelijker en passender te maken. Ook kunnen de resultaten bijdragen aan gerichter beleid en betere voorbereiding op toekomstige gezondheidscrises.